The Red Book: a Role-based Portfolio for Non-Literate Immigrant Language Learners

Nuwenhoud, A.
In: I. Van de Craats, J. Curvers en R. van Hout (Ed.), Adult Literacy, Second Language and Cognition. Proceedings of the 10th annual conference of Low-Educated Second Language and Literacy Acquisition.. Nijmegen: Centre for Language Studies | 2015 | 217-233

Vraagstelling

Dit onderzoek gaat over de ontwikkeling en het gebruik van een portfolio dat is toegesneden op de behoeften van beginnende alfacursisten die weinig tot niet gealfabetiseerd zijn in hun eigen taal, nog een basiswoordenschat in een tweede taal moeten opbouwen, en voor wie bestaande portfolio's en examens te moeilijk zijn. Het portfolio werd ontwikkeld in het kader van een participatieprogramma voor leerders die in het gewone cursusaanbod buiten de boot vallen. Het doel is zowel hun basistaalvaardigheid in het Nederlands te verhogen als hun sociale participatie en zelfredzaamheid te bevorderen.

Uitgangspunten portfolio

  • De thema's moeten aansluiten op het dagelijks leven van de cursisten en de rollen die ze daarin vervullen.
  • Er moet ruimte zijn voor eigen leerdoelen.
  • Het moet gericht zijn op functionele taalverwerving en alfabetisering.
  • Het moet te gebruiken zijn als leermateriaal met veel visuele ondersteuning.
  • Het moet kunnen dienen als visueel examenportfolio bij het mondelinge examen dat cursisten kan vrijstellen van het verplichte inburgeringsexamen.
  • Het moet een middel tot empowerment zijn voor leerders die een laag zelfbewustzijn hebben en zich schamen voor hun laaggeletterdheid.

Resultaten en conclusie

De 200 cursisten slaagden voor hun mondelinge examen op niveau A1 en soms op niveau A2. Dat succes kan worden verklaard door de volgende factoren:

  • Het boek wordt door de cursisten zelf gemaakt en biedt daardoor mogelijkheden voor differentiatie naar thema, leerdoel en niveau.
  • Met behulp van het boek kunnen de cursisten beter aan de examinator laten zien wat ze geleerd hebben en ervaren ze het examen eerder als een prettige dan als een stressvolle activiteit. Doordat het boek veel visuele ondersteuning biedt en door hen zelf is gemaakt kunnen ze makkelijker over de gekozen onderwerpen met de examinator converseren.
  • De cursisten beleven veel plezier aan het maken van een eigen boek en ze zijn er trots op. Ze gaan er zorgvuldiger mee om dan met standaard lesmateriaal. Dit draagt bij aan hun motivatie en zelfvertrouwen.
  • De cursisten leren door het boek de waarde en het gebruik van een boek kennen.
  • Door te tekenen ontwikkelen de cursisten de fijne motoriek die voor schrijven nodig is, onthouden ze woorden makkelijker, en ervaren ze de functie van geschreven taal beter.
  • Mannelijke cursisten hebben meer schroom om tekeningen te maken. Zij illustreren hun boek liever met foto's.

Methode

Op basis van de kenmerken van de doelgroep werden hun sociale rollen en de taal (moedertaal of Nederlands) die ze daarbij nodig hebben in kaart gebracht. Dit vormde de rode draad in de thema's van het portfolio. Het portfolio moest tenminste tien formulieren bevatten als bewijs van het gebruik van Nederlands in een praktische situatie (met de dokter spreken, naar de buurman luisteren, je naam en adres op een formulier schrijven, ...).

Het portfolio kreeg de vorm van een (rood) schetsboek waarin de cursisten tijdens of na de les of na een activiteit buiten de les tekeningen maakten en bij die tekeningen woorden en eenvoudige zinnen schreven. Het portfolio werd gebruikt door 200 cursisten die tussen 2011 en 2014 deelnamen aan het participatieprogramma. Ze mochten zelf tien pagina's uit het boek kiezen waarover ze tijdens het mondelinge examen met de examinator wilden praten.


Deze samenvatting werd geschreven door Tineke Padmos & Mariet Schiepers.

Domein

  • alfabetisering

Doelgroep

  • NT2-leerlingen

Thema's

  • beginsituatie
  • beoordelingsinstrumenten
  • doelstellingen
  • evaluatie van onderwijsopbrengsten
  • onderwijsleermateriaal

Regio

  • Nederland

Onderwijstype

  • volwassenenonderwijs

Leeftijd

  • 18+

Respondenten

  • leerlingen / cursisten

Aantal respondenten

  • 101-200

Methode van dataverzameling

  • beoordeling
  • observaties