Tweetaligheid bij kleuters in Friesland

Ytsma, J.
In: Heleen Rijckaert. In E. Huls & B. Weltens (Eds.), Artikelen van de Derde Sociolinguïstische Conferentie. Delft: Eburon | 1999 | 497-508

Vraagstelling

De achtergrond van dit onderzoek is de sterk gewijzigde taalsituatie in Friesland waarbij steeds minder kinderen thuis Fries spreken.

In dit onderzoek is nagegaan hoe de tweetaligheid van Friese plattelandskinderen, zowel Nederlandstalige als Friestalige, er uitziet. Er is onderzocht hoe kleuters scoren voor toetsen Nederlands en Fries, aan het begin en het eind van één schooljaar. Is er een uitgebalanceerde tweetaligheid of is er dominantie van één taal? Hoe ontwikkelen de talen zich in de loop van één schooljaar?

De resultaten zijn vergeleken met eerder onderzoek bij Friese kleuters, bij Papiamentotalige kleuters en met de Nederlandse normgroep van de Toets Tweetaligheid.

Resultaten en conclusie

Friestalige kleuters scoren aan het begin van het schooljaar beter dan Nederlandstaligen voor woordenschat en zinsvorming Fries. Nederlandstalige kleuters scoren enkel voor woordenschat Nederlands hoger dan Friestalige kleuters. Friestalige kleuters scoren in verhouding hoger voor Nederlandse woordenschat en zinsvorming dan Nederlandstalige kleuters voor Fries. Dat wijst erop dat Friestalige kleuters in sterkere mate tweetalig zijn. Bij Nederlandstalige kleuters is er een duidelijke dominantie van het Nederlands.

Alle kleuters gaan vooruit op de verschillende toetsonderdelen na één schooljaar. De Friestalige kleuters gaan zowel voor Fries als Nederlands sterk vooruit, terwijl de Nederlandstalige kleuters vooral voor Nederlands sterk vooruitgaan.

Uit een vergelijking met onderzoek van enkele decennia geleden blijkt dat Friestalige kleuters nu veel hoger scoren voor woordenschat Nederlands. Ze scoren op beide meetmomenten gemiddeld hoger dan Papiamentutalige leeftijdgenoten. In vergelijking met de Nederlandse normgroep van de Toets Tweetaligheid, scoren de Friestalige kleuters voor Nederlands gemiddeld tot hoog.


Deze samenvatting werd geschreven door Ineke Jongen, Brigit Triesscheijn & Machteld Verhelst (m.m.v. Helge Bonset, Amos van Gelderen & Mariëtte Hoogeveen).

Domein

  • mondelinge taalvaardigheid
  • taalbeschouwing/argumentatie
  • woordenschat
  • luisteren
  • formeel
  • productief
  • receptief

Doelgroep

  • NT1-leerlingen
  • NT2-leerlingen

Regio

  • Nederland

Onderwijstype

  • basisonderwijs

Leeftijd

  • 4-5 jaar

Respondenten

  • leerlingen / cursisten

Aantal respondenten

  • 61-100

Methode van dataverzameling

  • toetsen / tests